Uzman Görüşü Hayvan Deneyi Neden/ Ne Zaman Gerekli?

Hayvan deneyleri, insanlık tarihi boyunca biyomedikal araştırmaların ilerlemesinde önemli bir rol oynamıştır. Anatomik araştırma amaçlı ilk hayvan disseksiyonunun M.Ö. 500 yılına kadar uzandığı düşünülmektedir. Şu an kullanmakta olduğumuz birçok tanı, korunma ve tedavi yöntemleri gibi tıptaki buluşların büyük bir bölümü hayvan deneyleri ile elde edilmiştir.

Bununla birlikte, bu durum her çağda etik ve felsefi bir tartışmaya da rol açmıştır. Ancak bilimin ilerlemesi, hayvanlar üzerindeki denemeleri kaçınılmaz hale getirmiştir. Günümüzde, biyoetik çerçeve oldukça sıkı bir şekilde takip edilmektedir ve yalnızca gerçekten gerektiği zaman ve gerektiği kadar hayvan kullanımı hedeflenmektedir.

Bu etik süreç 3R prensibine (Replacement, Reduction, Refinement) göre ilerlemektedir. Replacement (Yerine koyma); mümkünse hayvan yerine geçebilecek başka bir model kullanma, Reduction (Azaltma); bir çalışma için kullanılacak hayvan sayısını uygun ölçüde azaltma ve Refinement (İyileştirme); deney süresince hayvanların acı, konforsuzluk ve kaygı seviyelerini mümkün olduğunca azaltma. Hayvan deneyleri için hücre kültürü, doku kültürü, çeşitli mikroorganizma modelleri gibi birçok alternatif yöntem geliştirilse de bu yöntemler her durumda kullanılamaz.

2004 yılından itibaren Avrupa Birliği ülkelerinde hayvanların kozmetik üretimde kullanılması yasaklanmıştır ve bu durum hayvanların üzerindeki denemeleri ciddi ölçüde azaltmıştır. Bu kısıtlamanın yapılabilmesinin sebebi insan derisini taklit edebilecek modellerin geliştirilmesi ve kozmetik araştırmalarda artık hayvan kullanımına gerek kalmaması olmuştur.

Ne yazık ki, kanser, sinir sistemi araştırmaları gibi birçok sistematik araştırma için yeterli etkililikte alternatif yöntem henüz yoktur ve hayvanların bilimsel araştırmalarda kullanılması hala gereklidir. Gün geçtikçe denetlemelerin artması ve kuralların sıkılaşmasıyla, hayvanlar üzerindeki denemeler daha iyi etik çerçevede yapılmaktadır.

3R principle: Replacement, Reduction, Refinement

reference: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4495509/